حق پدر و مادر

 حق پدر و مادر

 

يکي از انحرافات اخلاقي که بعضي جوامع به طور جدي از آن رنج مي برد ناديده گرفتن حق والدين است.بسياري از افراد در احسان و نيکرفتاري با پدر و مادر کوتاهي مي ورزند و آن گونه که قرآن مي فرمايد در برابر پدر و مادر متواضع نيستند در حالي که پدر و مادر از منزلت بسيار والايي برخوردارند به گونه اي که يکي از اصحاب از رسول الله صلي الله عليه و سلم درباره ي حق پدر و مادر پرسيد. پيامبر صلي الله عليه وسلم فرمود:هما جنتک و نارک آن دو بهشت و دوزخ تو هستند.يعني اگر با آنها نيکرفتار و در برابرشان متواضع باشي اسباب و زمينه ي رفتن به بهشت را براي خود فراهم کرده اي ولي اگر با آنها بدرفتاري کني و از دستورات صحيح شان سرپيچي کني زمينه ي رفتن به  دوزخ را براي خود فراهم کرده اي.اين در حالي است که بسياري از فرزندان از پدر و مادر به خصوص پدر خواسته هاي زيادي خارج از وظيفه ي آنان دارند.

 

در مجموع آياتي که درباره ي حقوق پدر و مادر آمده هشت مسئله به وضوح بيان شده است:

 

1- نيکرفتاري با پدر و مادر قبل از اين که يک عمل اسلامي باشد يک عمل انساني است بنابراين کساني که با والدين خود نيکرفتار نيستند از مقام انسانيت سقوط کرده اند. چون احسان و نيکرفتاري با کسي که با ما نيکرفتار بوده امري طبيعي است حال آيا کسي هست که بيش از پدر و مادر به ما خوبي کرده باشد.به همين دليل خداوند متعال انسانيت انسان را مورد خطاب قرار مي دهد و تحريک مي کند  " و وصينا الانسان بوالديه احسانا "

 

2- احسان به پدر و مادر يک فريضه ي الهي مشترک بين اديان آسماني است: " وإذ أخذنا ميثاق بني اسرائيل لاتعبدون إلا الله و بالوالدين إحسانا "

 

3- احسان به پدر و مادردر اوج اعمال اسلامي قرار دارد.مهم ترين و رفيع ترين عمل اسلامي بعد از توحيد و اصل مقدس يکتاپرستي احسان به پدر و مادر است: " و اعبدوا الله ولا تشرکوا به شيئا و بالوالدين احسانا" "و قضي ربک أن لاتعبدوا إلا إياه و بالوالدين إحسانا " " و إذ قال لقمان لابنه و هو يعظه لاتشرک بالله إن الشرک لظلم عظيم و وصينا الانسان بوالديه "  - ابن عباس رضي الله عنه مي گويد: هميشه در قرآن سه چيز با سه چيز ديگر همراه هستند (اقامه ي صلاه و ايتاء زکات) (عبادت خالصانه ي الله و احسان به پدر و مادر) (ايمان و عمل صالح)

 

4- نيکرفتاري با پدر و مادر يکي از صفات بارز انبياء الهي است.درباره ي يحيي فرمود: " وکان تقيا و برا بوالديه " و چنين مضموني درمورد عيسي و ابراهيم و يوسف نيز هست.

 

5- اطاعت از پدر و ومادر واجب مگر به معصيت دستور دهند در اين صورت اطاعت جايز نيست زيرا رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمود " لا طاعه لمخلوق في معصيه الخالق " (اطاعت از مخلوق که به نافرماني خالق منجر شود روا نيست.)

 

وقتي سعدبن ابي وقاص يکي از عشره مبشره مسلمان شد مادرش اعتصاب غذا کرد تا که سعد به رسول الله صلي الله عليه و سلم کفر ورزد. سعد به مادر گفت اگر تو صد جان داشته باشي و بميري و زنده شوي من به محمد کافر نخواهم شد.خداوند فرمود: " و إن جاهداک علي أن تشرک بي ما ليس لک به علم فلا تطعهما و صاحبهما في الدنيا معروفا " اگر تو را وادار کنند که به من شرک ورزي آنچه به آن دانشي نداري پس از آن دو اطاعت نکن و در دنيا با آن دو نيکرفتار باش.

 

6- مادر چون زحمت بيشتري متحمل مي شود طبيعي است که حقش هم بيشتر باشد بارداري با مشکلات، وضع  حمل، شير دهي، بي خوابي ها ... شخصي نزد رسول الله صلي الله عليه و سلم آمد و گفت من أحق الناس بحسن صحابتي؟چه به نيکرفتاري من اولي تر است؟فرمود امک مادرت باز شخص سوالش را تکرار کرد تا سه بار باز جواب امک بود بعد از بار سوم يعني بار چهارم فرمود: ابوک (پدرت)

 

7- وجوب دعا ي رحمت براي والدين وقل رب ارحمهما کما ربياني صغيرا وبگو پروردگارا به آن دو رحم کن آن گونه که در کودکي تربيتم کردند.و رسول الله صلي الله عليه و سلم فرمود: " اذا مات ابن آدم انقطع عمله إلا من ثلاث صدقه جاريه أو علم ينتفع به أو ولد صالح يدعو له " (يعني هر گاه آدمي مرد عملش قطع شده و پرورنده اش مختومه اعلام مي شود مگر در سه مورد:صدقه ي جاري،علمي که مورد انتفاع قرار گيرد يا فرزند صالحي که براي او دعا کند.)

 

8- احسان به پدر و مادر به استقامت نياز دارد چون هر چه پيرتر شوند بي صبرترشوند به همين دليل فرمود: " إن الذين قالوا ربنا الله ثم استقاموا فلاخوف عليهم و لاهم يحزنون " بلافاصله در آيه ي بعد فرمود : " و وصينا الانسان بوالديه احسانا " يعني يکي از کارهايي که استقامت مي طلبد نيکرفتاري با پدر و مادر است چون چه بسا نفس نخواهد و چه بسا عوامل بيروني نيز مزيد بر علت شود.