شعراثبات خدا

شعر : حکایت آن دانشمند که از پیرزنی دلیل اثبات وجود خداوند را پرسید

 

اثر : استاد سید عثمان ذبیحی

 

کتاب : قطراتی از ژاله های لاله خزر

 

 

 

زِ من بشنو در اینجا قصه ای را --- بدست آور تو هم زان حصّه ای را

بزرگی را حکایت آمدم یاد --- که رحمت بر روان شاد او باد

چنین آورد اندر آن حکایت --- زِ مِهتر عالِمی بودش روایت

که در کوئی گذر میکرد آرام --- بنقشی فکر او افتاد در دام

بپای چرخه ای نختاب رشته میساخت --- تو گوئی راهواری تند میتاخت

تأمّل کرد آن استاد دانا --- خیالی در سرش افتاد در جا

کزین زال کهن پرسم سؤالی --- زِ اثبات وجود لایَزالی

چه پاسخ آیدم اندر خیالش؟ --- که حالش ظاهر آید از مقالش

چو عالِم را بدید آن زال ناگه --- بحرمت خاست چون گردید آگه

سلامی داد و سر افکند پائین --- جوابش دادعالِم طبق آئین

نگاهی کرد عالِم گفت مادر --- سؤالی دارم اندر اَصلِ باور

اگر مشکل نمی آید برایت --- جوابی گو بیامرزد خدایت

چو بشنید این سخن زان مرد فاضل --- بدو گفت ای بعقل و علم کامل

سؤال از ما و پاسخ از شما شد --- که جاهل را دم عالم دوا شد

چه پاسخ آید از من بر سؤالت ؟ --- که نقصم گشته گُم اندر کمالت

بگفت ای پیر دنیا دیده ی روز --- مرا راه خدا جوئی بیاموز

اگر خواهی بجا آری سپاسی --- بواقع خالقت را میشناسی؟

 

پاسخ پیر زن به عالم

 

بگفتا در خور خود میشناسم --- اگر مؤمن نباشم ناسپاسم

اساس از بندگی در خویش دارم --- به این اندیشه رفته روزگارم

دلیل خواستن عالم از پیر زن

 

دلیلی خواست از وی مرد عالم --- که بنماید برین گفتار قائم

بگفت ای بی تأمّل راه رفته --- بروی موجِ وهمیّات خفته

کجا اثبات گشته مدّعایت --- چگونه رُسته این باور برایت

جواب پیر زن به عالم

 

جوابش داد آن زال دل آگاه --- که عالم در تحیّر ماند از راه

که استدلال را هرگز نیازی --- نمی بینم برای بی نیازی

مرا صدسال از عمرم گذشته --- زِ نظم گیتی موئی کم نگشته

جهان کاین نظم را داراست این سان --- دلیلِ خالق آمد بهر انسان

چو دست این چرخه را در گردش آرد --- نظام این جهان هم دست دارد

پاسخ و تعجب عالم

 

بگفتش بهر من ده ها دلایل --- مهیّا باشد اندر این مسایل

هنوزم فحص و تحقیق است لازم --- که تا حاصل شود تصدیقِ جازم

بآسانی ترا این باور دل --- عجب دارم که چون گردیده حاصل؟

پاسخ روشن پیر زن با توجیه بطلان دلایل عالم

 

بدو گفت آن عجوز نیک باور --- که ای در کار استدلال داور

ترا اشکال ده ها بوده در دل --- بدفع آن نیاز آمد دلائل

تو بهر دفع تردیدی که داری --- دلیلی در مقابل میگذاری

که چون دیوان تصدیقت پریش است --- دلیلت رفع اشکالات خویش است

اگر اشکال اندر دل نباشد --- چرا دانا دلایل میتراشد؟

نخست اشکال میآید برایش --- بدفع آن دلیل آرد بجایش

تو تردیدات خود را میزدائی --- کجا اثبات خدای ذی الجلال است

که آن قیّومِ بی مانند واجب --- بَری باشد زِ طرح این مطالب

خدایم تا بدل باور نشانده --- مرا تردیدی در ایمان نمانده

نه شک باشد مرا در دل نه انکار --- چه حاجت باشدم با بحث و پیکار

ازان مشحون شک و ارتیابی --- که خواهی هر چه را با علم یابی

چو عالم این سخن زان زال بشنید --- برون شد از درونش ابر تردید

بیادش در دَم آمد آن روایت --- زِ ایمان عجوز باکفایت

که فرمودست آن ختم رسولان --- برای اعتقاد اهل ایمان

بود لازم ترا دین عجائز1--- که تا گردی ازین تصدیق فائز

اگر اینگونه راه دین گزیدی --- زِ هرکس امر دین را چون شنیدی

نشیند در دل بی ریب و کینت --- نمیجوئی دلیلی بهر دینت

تو هم ای راه پوی حق گرائی --- مکن بر هر دلیلی اتّکائی

اگر مفتون استدلال باشی --- به هر آن باورت یابد تلاشی

دلت گر میل دارد سوی برهان --- تمسّک جو به ارشادات قرآن

غبار شک بروب از ساحت دل --- که بی ریبت شود تصدیق حاصل

تمام انبیاء دارد گواهی --- بوحدانیّتِ ذات الهی

چو راه اَنبیاء خود متنِ دین است --- چه استدلال بالاتر از این است ؟

چو بینی انبیا در راه دینند --- سعادت راه رَهِ دین میگزینند

سؤال اینکه آیا دین با فن و صنعت مخالف است؟

 

سؤالی طرح شد یک روز در جمع --- که صنعت را چرا دین میکند منع؟

چرا دین صنعت و فنی ندارد --- مصانع را معطَل میگذارد

فنون و کار صنعت ، گر حرام است --- دلیلش از کلام حق کدام است

پاسخ به این پرسش

 

چنین پاسخ مرا آماده آمد --- اگر خواننده اش بایِسته نامد

جهان در پیشرفت و در تکامل --- بسوی فن و صنعت با تعامل

نه دین را ضدّ فنّ و صنعت اِنگار --- نه صنعت را خلاف دین پندار

زِ قول دشمنانِ چشم تنگ است --- که دین با کشف و صنعت ضد و جنگ است

نخستین صنعت کشتی زِ نوح است --- که خود اهل صنایع را فتوح است

وعلّمناهُ 2 صنعت هم زِ قرآن --- بخوان ، صُنعِ نکو را کار دین دان

ولی دین صنعتی را می پسندد --- که راه زندگانی را نبندد

چو صنعت پیش میتازد بغایت --- ازان هم خدمت آید هم جنایت

گهی دارد سفائن غول پیکر --- گهی اسطول جنگی گاه اژدر

ازان حمل متاع و خَلق خیزد --- وزین تخریب و خون و مرگ ریزد

گهی برق است و طیّارات ِ باری --- گهی بُمب است و تسلیحاتِ ناری

ازان نور و روابط برقرار است --- وزین کشتار و نابودی بکار است

گهی مهواره و افزار دارد --- گهی ذرّ و اَتُم در کار دارد

دران اخبار و تصویر جهانی --- ازین برخورد و قتل ناگهانی

فنون و اختراع و کشف اینست --- جهانرا بهره از آن ننگ و کین است

هنوز این ابتدای صنعت آمد --- صعودش در مسیرِ سرعت آمد

زیان فن و صنعت در تکامل --- زیادت باشد از سود و تعامل

تکامل در فنون و صنعت و عِلم --- بُوَد بی وَقفَه در تَصریع و در سِلم

شود صرف مبالِغِ در صنایع --- ولی خلقی گرسنه در فجایع

جهانی خلق را سد رَمق نیست --- بفکر بینوایان در جهان کیست؟

جهان تولید موشک راست امروز --- کسی بیچارگانرا نیست دلسوز

شده صنعت همی دام طبیعت --- نگردد صاف ازان جام طبیعت

فضای تنگ کیهان کی تواند؟ --- ازین آلودگی سالم بماند

چو صنعتگر بدورِ سود گردد --- چه باکش گر جهان نابود گردد؟

اگر این پیشرفت و افتخار است --- عیان گویم که دین از آن کنار است

چو بینی اختلافات عقاید --- دمادم اصطکاک است و مکاید

تحوّل کار دیرین جهان است --- که این از خصلت دور زمان است

نمیدانم چه خواهد شد جهانرا؟ --- ولی صنعت دگرگون سازد آنرا

بجای میرسد دنیا زِ صنعت --- که باشد زندگی بی رنج و زحمت

گروهی را رفاهِ زندگانی --- بَرَد از یاد کارِ آن جهانی

گروهی را چنان غفلت رِباید --- جهان در دیدشان جنّت نماید

که پندارند آن جنّاتِ موعود --- زِ آیات خدا این است مقصود

قُطوفِ دانیه3 مِفتاحِ برق است --- که صد اعمال در یک دکمه غرق است

تو ای گم کرده راهِ دینِ داور --- مرو دنبال این افسانه باور

ترا باور چنان باشد که قرآن --- هدایت کرده با آیات و برهان

زِ مَن پرسی اگر اسرار گیتی --- بیِک حالت نماند کار گیتی

صنایع گه حضیض و گه باوج است --- که این دریا بسی آشفته موج است

مشو کوته نظر ای مرد عاقل --- که باید طَی بگردد این مراحل

بِهِل این موج را تا اوج گیرد --- چو شعله اوج گیرد باز میرد

چنین بودست و خواهد این چنین بود --- ندارد هیچ اقدام و غمی سود

ترا دل خوش بُوَد یا بد بُوَد دل --- جهانرا حل نگردد این مشاکل

زمان را تا حیاتی بر زمین است --- دوام زندگانی بر همین است

جهان آنگاه روی صلح بیند --- که جمله راه حق را برگزیند

میسّر نیست این صلح جهانی --- نگهدار این سخن را در نهانی